Log in

Registration

Μικρός ο πλανήτης μας, αδηφάγο το σύστημα

Posted: July 20, 2018 / in: Περιβάλλον, Πολιτικη, Πρωτοσελιδο / Comments Off on Μικρός ο πλανήτης μας, αδηφάγο το σύστημα

Βαγγέλης Μόσχος

Ο καπιταλισμός καίει την Γη για τα κέρδη του, ενώ κατάφερε να διαμορφώσει ακόμα και χρηματιστήριο για τα αέρια του θερμοκηπίου!

 

Οι φράσεις «κλιματική αλλαγή», «πράσινη οικονομία», «αειφόρος ανάπτυξη» μπορούν να βρεθούν σε πολλά από τα ντοκουμέντα των κρατικών και υπερεθνικών οργανισμών όπως η ΕΕ, ήδη από τις τελευταίες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα. Κομμάτι της νέας ανάπτυξης του καπιταλισμού, αλλά και ταυτόχρονα της προσπάθειας εύρεσης νέων απαντήσεων στα όρια που το ίδιο το σύστημα έθετε στον εαυτό του, αποτέλεσε το περιβαλλοντικό και το άμεσα συνδεδεμένο ενεργειακό ζήτημα. Με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια: Και μπορεί το σύστημα να διαχειριστεί την καταστροφή που έχει προκαλέσει -αλλά και να «αθωωθεί» για αυτήν- και ταυτόχρονα μπορεί να δημιουργήσει νέα πεδία κερδοφορίας, στην μεγάλη «πράσινη οικονομία».

Έχει καταρχάς ένα νόημα το περιεχόμενο των ίδιων των φράσεων. Η «κλιματική αλλαγή» αναφέρεται εμφανώς στην ανθρωπογενή επίδραση στην κλιματική διεργασία, καθώς το κλίμα -η μακροπρόθεσμη δηλαδή ατμοσφαιρική και ωκεάνια κυκλοφορία του πλανήτη, κατά έναν ορισμό- αλλάζει από γενέσεως του πλανήτη. Η «αειφόρος ανάπτυξη» από την άλλη θεωρεί ότι η ανάπτυξη του ανθρώπινου παράγοντα μπορεί να συμβαδίσει με το εξωγενές του φυσικό περιβάλλον, και η «πράσινη οικονομία» είναι η καπιταλιστική οικονομία που προσαρμόζεται σε αυτήν την αρχή. Έτσι το πρωτόκολλο του Κιότο, που υπογράφεται από 38 χώρες το 1997 εγκρίνει διάφορους στόχους για την επίτευξη των παραπάνω αρχών, που βασίζονται στον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής. Βασική συνιστώσα των μέτρων είναι η δέσμευση του περιορισμού ρύπων από τις συμμετέχουσες χώρες. Έκτοτε, θα φανεί πως το αόρατο χέρι της αγοράς, μεταφράζει την «πράσινη οικονομία» σε πραγματικά μεγέθη.

Το πρωτόκολλο του Κιότο κατάφερε, μέσα από μια διεθνή συνεννόηση χωρών να δημιουργήσει ένα ακόμη πεδίο ανταγωνισμού, μεταξύ πολυεθνικών και κρατών. Χαρακτηριστικά, οι περιορισμοί ρύπων ήταν αυτοί που δημιούργησαν το λεγόμενο χρηματιστήριο των ρύπων, όπου χώρες με «περίσσια ρύπων» από αυτούς που επιτρέπεται να εκπέμπουν μπορούν να τους πωλούν σε άλλες που έχουν «έλλειμα», με τη μορφή ομολόγων. Σε αυτό το χρηματιστήριο η κινέζικη οικονομία αναδείχθηκε τα τελευταία χρόνια σε κεντρικό παίκτη, εκδίδοντας μόνο το 2016 «πράσινα ομόλογα» ρύπων αξίας 36,9 εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία αποτελούν το 2% των συνολικών ομολόγων της Κίνας το έτος αυτό, αλλά και το μεγαλύτερο ποσό παγκοσμίως σε αυτόν τον τομέα. Ο περιορισμός των εκπομπών δημιούργησε ακόμη οικονομικούς ανταγωνισμούς μεταξύ των διαφόρων μορφών παραγωγής ενέργειας και άρα των διαφορετικών ενεργειακών μιγμάτων που υιοθετούν τα κράτη. Δεν ήταν λοιπόν τυχαία, ούτε είχε να κάνει κατά βάση με μια «ακροδεξιά» λογική, της κυβέρνησης Τραμπ, η αποχώρηση της από την συμφωνία του Παρισίου, η οποία αποτελεί συνέχεια του πρωτόκολλου του Κιότο. Πολύ περισσότερο έχει να κάνει με την βαριά σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα αμερικάνικη ενεργειακή οικονομία, αλλά και την κυριαρχία της Κίνας και της ΕΕ τα τελευταία χρόνια στον «πράσινο» τομέα, κάτι που εύκολα μπορεί να καλύπτει ο Τραμπ με ρητορείες περί «κλιματικής αλλαγής-κόλπου των Κινέζων».

Η αναγνώριση του οικονομικού παιχνιδιού πίσω από το περιβαλλοντικό ζήτημα, δεν επιτρέπει να βγουν λάδι οι αντίστροφες ρητορείες, όπως αυτή του γάλλου προέδρου Μακρόν, που αναγορεύονται σε υπερασπιστές της κλιματικής ισορροπίας. Είναι χαρακτηριστική από πλευράς ΕΕ, και ειδικά Γερμανίας, το εμπόριο των τελευταίων χρόνων στην οικονομία των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ιδιαίτερα των ανεμογεννητριών και των φωτοβολταϊκών. Η οικονομική φούσκα που δημιουργήθηκε για την παραγωγή μηχανών ΑΠΕ, έβγαλε μόνους κερδισμένους συγκεκριμένες μεγάλες εταιρίες και χαμένους τους χιλιάδες μικροεπενδυτές, αλλά και το ίδιο το περιβάλλον στου οποίου το όνομα κατασκευάζονταν, αφού καθόλου δεν συνέβαλε στην ανάσχεση της βαριάς βιομηχανίας και της επιρροής της.

Δεν θα μπορούσε άλλωστε κανένα «μπάλωμα» στην βασική νόρμα του παραγωγικού και καταναλωτικού συστήματος να ανατρέψει την ουσία του: Οι κύκλοι συσσώρευσης του κεφαλαίου και συνεπώς της ανθρώπινης παραγωγικής-καταναλωτικής δραστηριότητας είναι διαρκώς επιταχυνόμενοι, και εξαιρετικά ταχύτεροι πλέον από τους αντίστοιχους φυσικούς γεωλογικούς, ατμοσφαιρικούς, βιολογικούς και λοιπούς «κύκλους» διεργασιών. Αποτέλεσμα είναι η επίδραση του ανθρωπογενούς παράγοντα στην μεταβολή των φυσικών διεργασιών. Από τα τέλη του 20ου αιώνα, η ανθρωπότητα διαθέτει παρατηρήσεις όχι απλά ανησυχητικές, αλλά ενδεικτικές για την εξέλιξη συγκεκριμένων παραμέτρων: αύξηση της ατμοσφαιρικής και ωκεάνιας θερμοκρασίας, συσσώρευση θερμότητας στους ωκεανούς, αύξηση της στάθμης της θάλασσας, μείωση του παγκόσμιου όγκου παγετώνων, και άλλες παράμετροι στοιχειοθετούν την παρατηρούμενη και βέβαιη συνολική κλιματική αλλαγή που διεξάγεται, ασχέτως του βαθμού εμπλοκής του ανθρώπου. Η επιστημονική έρευνα όμως βεβαιώνει τη συσχέτιση μεταξύ της αύξησης εκπομπής των λεγομένων αερίων του θερμοκηπίου, με την γενικότερη παρατηρούμενη θερμοκρασιακή άνοδο του πλανήτη. Το αδηφάγο καπιταλιστικό σύστημα, δεν μπορεί να συγκεράσει την διαρκή αγωνία του για μεγαλύτερη εκμετάλλευση και κέρδος με την διατήρηση της όποιας πλανητικής ισορροπίας.

 

ΑΝΤΙΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Άλλη αντίληψη για το περιβάλλον και την ενέργεια

Οι Βιομηχανικές ΑΠΕ πληγώνουν τη φύση, τα «καθαρά» πυρηνικά μολύνουν

Ο κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας, με εργατοδημοκρατικό χαρακτήρα και προσανατολισμό κάλυψης των κοινωνικών αναγκών, αποτελεί βασικό κριτήριο, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας, για να μπορεί να επιτευχθεί μια πραγματικά «αειφόρα» συνέχεια της ανάπτυξης. Έτσι «σχεδιάζει» η ίδια εξάλλου η φύση, καθώς οποιαδήποτε μεταβολή σε ένα οικοσύστημα επηρεάζει τα γειτονικά του. Παράλληλα, αυτό δεν σημαίνει ότι η κληρονομημένη μέχρι τώρα «ανάπτυξη» του συστήματος πρέπει να διατηρηθεί: Τα «καθαρά» πυρηνικά της Γαλλίας παράγουν κάθε χρόνο χιλιάδες τόνους αποβλήτων που θάβονται στις χώρες της Αφρικής και των Βαλκανίων. Αντίστοιχα όλο το παραγωγικό σύστημα από την ενέργεια μέχρι την βιομηχανία βασίζεται στην διαρκή άνοδο της κατανάλωσης για την αύξηση της συσσώρευσης. Αυτές οι νόρμες πρέπει να καταργηθούν με μια παράλληλη από-αναπτυξιακή διαδικασία.

Ένα ενεργειακό μίγμα που βασίζεται στις αρχές του κεντρικού σχεδιασμού, της αποταμίευσης ενέργειας, ο συνδυασμός μεγάλη κλίμακας υποδομών ενεργειακής παραγωγής μαζί με αυτόνομα ενεργειακά δίκτυα που αξιοποιούν τις μικρής κλίμακας ΑΠΕ, αποτελούν μερικά από τα κριτήρια μιας εναλλακτικής απάντησης στο ενεργειακό ζήτημα. Απάντηση που δεν μπορούν να δώσουν τα μονοπώλια του πετρελαίου και των ΒΑΠΕ (Βιομηχανικές ΑΠΕ), αυτά που διαρκώς θα επιζητούν την μεγιστοποίηση της μηχανής του κέρδους, θα αγνοούν ή θα ενσωματώνουν τα βολικά σε αυτούς τμήματα της επιστημονικής έρευνας και των μετρήσεων που πραγματοποιούνται, θα οδηγούν μέχρι και σε αιματηρούς πολέμους για την εκμετάλλευση όσων περισσότερων υδρογονανθράκων, δίνοντας τόση σημασία στην διατήρηση της ζωής στον πλανήτη, όση δίνουν και στην ανθρώπινη ζωή. Ο πλανήτης όμως επιβίωσε και θα επιβιώσει και χωρίς τον άνθρωπο. Στο δικό μας χέρι βρίσκεται αποκλειστικά η μοίρα μας.

© Some rights reserved 2018 - ΠΡΙΝ Παλιά μορφή και προηγούμενα άρθρα