Log in

Registration

Όταν η ποίηση «μας ενώνει και μας δονεί»

Posted: July 2, 2017 / in: Πολιτισμος / Comments Off on Όταν η ποίηση «μας ενώνει και μας δονεί»

του Δημήτρη Τζιαντζή

Υπάρχει μεγαλύτερη τιμή αλλά και δικαίωση για έναν ποιητή από το να ακούγονται οι στίχοι του μπροστά σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και μάλιστα νέους; Γιατί αυτό συνέβη πριν λίγες μέρες στο Φεστιβάλ του Γκλαστονμπέρι, όταν ο αρχηγός των Εργατικών, ο Τζέρεμι Κόρμπιν, τιμώμενο πρόσωπο της εκδήλωσης, απήγγειλε την τελευταία στροφή από το θρυλικό ποίημα του Σέλεϊ Η μάσκα της αναρχίας:

Σαν τα λιοντάρια από τον ύπνο σηκωθείτε
πλήθος ανίκητο εσείς!
Σαν πάχνη αποτινάχτε τις αλυσίδες,
που μες στη νάρκη σάς περάσαν.
Εσείς είστε οι πολλοί, εκείνοι είναι οι λίγοι.

Ο κόσμος στο Γκλαστονμπέρι άκουγε με ευλάβεια και ενθουσιασμό — και και φυσικά εδώ ρόλο παίζει όχι μόνο το όνομα του ποιητή και το περιεχόμενο του ποιήματος, αλλά κυρίως ποιος απαγγέλλει το ποίημα και σε ποιες συνθήκες. Αν ο Κόρμπιν επέλεγε στίχους των Smiths ή των Oasis που το κοινό τούς γνώριζε, ίσως οι αντιδράσεις να ήταν πιο ενθουσιώδεις. Αν οι ίδιοι στίχοι ακούγονταν, π.χ., από τα χείλη της Τερέζας Μέι, οι αντιδράσεις σίγουρα θα ήταν πολύ διαφορετικές.

Η Μάσκα της αναρχίας έχει χαρακτηριστεί το «σημαντικότερο πολιτικό ποίημα στην αγγλική γλώσσα». Γράφτηκε το 1819, λίγο μετά τη σφαγή στο Πίτερλου του Μάντσεστερ, όταν δεκάδες χιλιάδες λαού διαδήλωσαν ζητώντας κοινοβουλευτικές μεταρρυθμίσεις. Ήταν μια εποχή, μετά τους Ναπολεόντειους Πολέμους, που είχε πέσει μεγάλη πείνα και ανεργία. Έφιπποι σπαθοφόροι του λαού έλαβαν εντολή να επιτεθούν στο πλήθος, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 15 άνθρωποι και να τραυματιστούν εκατοντάδες. Ας σημειωθεί ότι ο ποιητής κατονομάζει τους υπεύθυνους της δυστυχίας του λαού του. Μπορείτε να φανταστείτε έναν σύγχρονό μας έλληνα ποιητή που να επικρίνει στα ποιήματά του, π.χ., τον Κατρούγκαλο, τον Καμμένο ή τον Κοτζιά; Κάποιοι θα του κολλούσαν τη ρετσινιά του λαϊκιστή…
Πολλούς ενέπνευσε η Μάσκα της Αναρχίας: από τον Γκάντι, που την έκανε προμετωπίδα της παθητικής αντίστασης μέχρι τον Χάουαρντ Ζιν, που αναφέρει αυτό το ποίημα στο εμβληματικό έργο του Ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο ίδιος, σε συνέντευξή του, είχε πει ότι καλό είναι τα μέλη του αμερικανικού εργατικού κινήματος να διαβάζουν αυτό το ποίημα σε άλλους εργάτες για «να τους διαφωτίζουν και να τους μορφώνουν».

Η ομιλία του Κόρμπιν μπροστά στο παλλόμενο πλήθος δεν ήταν η μόνη πολιτικά φορτισμένη στιγμή του φεστιβάλ.

Είναι χαρακτηριστική η αντίδραση του πλήθους κατά τη διάρκεια της εμφάνισης των Radiohead, που είχαν ταχθεί υπέρ της αποχής στις εκλογές. Ο τραγουδιστής του συγκροτήματος, την ώρα που παιζόταν το κομμάτι Myxomatosis, έκανε ένα πολιτικό σχόλιο καλώντας την πρωθυπουργό Τερέζα Μέι «να φύγει και να κλείσει και την πόρτα» και μετά άρχισε ειρωνικά να τραγουδάει το προεκλογικό της σλόγκαν «strong and stable». Σχεδόν αμέσως το κοινό ξεκίνησε να τραγουδάει «Τζέρεμι Κόρμπιν» στο ρυθμό του «Seven Nation Army» των White Stripes.

Και στην Ελλάδα το 2012, στο εγχώριου φεστιβάλ του Rockwave, το πλήθος ενδεχομένως να χειροκροτούσε με ενθουσιασμό τον ανερχόμενο τότε Αλέξη Τσίπρα, επισημαίνουν κάποιοι. Η πρωτοφανής δημοφιλία του Κόρμπιν στη βρετανική νεολαία σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην αντίθεσή της στο σημερινό θατσερικό μοντέλο κατεδάφισης του κοινωνικού κράτους και της εκτίναξης του κόστους των σπουδών. Πέρα από τις επιφυλάξεις για το ρόλο που τελικά θα παίξει ο Κόρμπιν, δεν μπορεί κανείς να κλείνει τα μάτια στις κοινωνικές διεργασίες που συνετελούνται και στις αναζητήσεις μιας ανήσυχης νεολαίας στην Αριστερά, έστω και όχι στην κατεύθυνση που θα θέλαμε.

© Some rights reserved 2017 - ΠΡΙΝ Παλιά μορφή και προηγούμενα άρθρα